Medytacja [religie Wschodu]

[Vojciech]

Medytacja to praktyki mające na celu samodoskonalenie, praktykowane szczególnie przez religie Wschodu, takie jak buddyzm (w tym zen), taoizm, konfucjanizm, hinduizm, a ostatnio także przez niektóre szkoły psychoterapeutyczne. Elementy medytacji dają się również zauważyć w chrześcijaństwie (hezychazm) i islamie (sufizm). Wbrew łacińskiemu źródłosłowowi wschodnia medytacja niekoniecznie ma coś wspólnego z namysłem, często jest nawet jego przeciwieństwem, w niektórych szkołach filozoficznych wręcz zaleca się oczyszczenie umysłu z jakichkolwiek myśli i wyobrażeń.

Cele medytacji:
- Poprawa zdrowia fizycznego i psychicznego
- Rozwinięcie mistrzostwa w określonych sztukach bądź rzemiosłach
- Osiągnięcie oświecenia
- Osiągnięcie pełnej kontroli nad swoim ciałem i umysłem
- Zespolenie się z bóstwem
- Zatopienie się w modlitwie
- Przećwiczenie procesu umierania i nauczenie się kontroli nad nim
- Usunięcie lęku przed śmiercią
Cele powyższe wydają się być niekiedy sprzeczne, na przykład kontrola swojego umysłu propagowana w jodze wydaje się być całkowicie przeciwstawna do "stopniowego odpuszczania" i nabierania spontaniczności znanego w zen. Istnieją zatem różne odmiany medytacji, stosowne do różnych jej celów.

Najważniejsze odmiany medytacji:
- Koncentracja na pojedynczym obiekcie, takim jak kwiat albo świeca, albo oddech
- Medytacja ruchowa
- Powtarzanie mantr, czyli pewnych sylab i dźwięków
- Wizualizacje - świadome kierowanie umysłu ku pewnym wyobrażeniom
- Pozycje i układy ciała
- Utrzymywanie czujności umysłu przy jednoczesnym niepodtrzymywaniu myśli
- Trans, hipnoza

Praca z umysłem
Podstawą większości odmian medytacji jest praca z umysłem. Istnieją tu dwa główne (i przeciwstawne) sposoby wykonywania tej pracy:
- Medytacje zwrócone do wewnątrz - mają zwykle na celu zagłębienie się w swej osobowości, w celu dokonania zmian, wyciszenia lub wzmocnienia różnych jej aspektów, uzyskania pewnych odpowiedzi, lub wzajemnego uzgodnienia różnych elementów osobowości. Do tej grupy zaliczają się np. wszelkie techniki transowe, hipnotyczne, wizualizacyjne, mantry, tai-chi, joga. Czasem (szczególnie w przypadku transu i wizualizacji) są one wykonywane z zamkniętymi oczami
- Medytacje zwrócone na zewnątrz - mają zwykle na celu zwiększenie czujności i poprawienie koncentracji oraz spontaniczności. Pozwalają żyć "tu i teraz" z mniejszym bagażem przeszłości i przyszłości. Do tej grupy zalicza się na przykład większość technik zen. Na ogół są wykonywane z otwartymi oczami. Wiele spośród medytacji z tej grupy można wykonywać w trakcie codziennych zajęć (istnieje nawet porzekadło: "zen jest twoim codziennym umysłem")

Bezpieczeństwo medytacji
Medytacje są generalnie bezpieczne. Są one wykorzystywane w psychoterapii. Medytacja prowadzi bowiem do "lepszego wglądu w siebie". Problemy mogą zaistnieć jedynie w przypadku praktykowania medytacji przez niektórych psychotyków albo osoby, dla których kontakt z własną podświadomością i emocjami może być niebezpieczny (np. cierpiący na ciężką depresję, albo lęki).
Praktykowanie medytacji może jednak również zwielokrotnić działanie niektórych leków, szczególnie przeciwlękowych i zmniejszających ciśnienie krwi. W takim przypadku dozowanie tych leków musi być monitorowane przez lekarza.
W istocie wszystkie tradycyjne szkoły medytacyjne przestrzegają przed zwracaniem uwagi na wizje i stany transowe (makio). Zaleca się traktowanie ich jako kolejnego wrażenia, na którym nie należy się koncentrować lecz podążać za medytacją.
Medytacja może być niekiedy niebezpieczna dla osób ciężko chorych psychicznie. Według prof. Richarda P. Hayesa stan schizofreników podczas medytacji na ogół pogarsza się, gdyż wpadają w kompletną dezorientację co wzmaga ich wewnętrzny chaos.
U osób z obsesyjno-kompulsywnym zaburzeniem osobowości pragnienie zdobycia oświecenia może być tak duże, że blokuje dalszą praktykę, a następnie prowadzi do psychicznego załamania się z powodu niepowodzenia. Zdarzali się też obsesyjni mnisi, którzy próbowali wbrew słowom Buddy dojść do oświecenia przez samobójstwo.

Należy podkreślić, że odnotowano jedynie nieliczne przypadki niekorzystnego wpływu medytacji i to wyłącznie wśród osób zaburzonych psychicznie.

Medytacja a zdrowie
W Harwardzkiej Klinice Ciała i Umysłu (ang. Harvard’s Mind/Body Clinic) przeprowadzano badania nad medytacją jako metodą leczenia. Uzyskano poprawę lub wyleczenie w następujących chorobach:
- nadciśnienie
- arytmie serca
- bezpłodność z nieznanych przyczyn (zaburzenia psychosomatyczne)
- PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego)
- chroniczny ból
- migrena
- bezsenność (insomnia)
- zaburzenia psychosomatyczne
- łagodna depresja
- niepokój
- obniżone poczucie własnej wartości
W pracy ludzie rzadziej korzystali z urlopów chorobowych.

Źródło

[Wrozka Hanna]

Przede wszystkim medytacja pozwala skoncentrować umysł, a co za tym idzie, pomaga przy odczycie rozkładu. Tylko w spokoju, pełnej koncentracji, można w pełni "wsłuchać się" w wewnętrzny głos...