Demony i dziwadła - Duchy

[Obcy]

Potwory i istoty fantastyczne

Duchy i miejsca nawiedzone

Do wiary w duchy niezbędne jest założenie, że istnieje jakaś forma życia po śmierci Do dziś uczonym nie udało się obalić tej hipotezy, co nie znaczy, że udało im się udowodnić
istnienie duchów.

W XIX wieku Zachód przeżywał renesans fascynacji duchami, ektoplazmą, zjawami, mediami, seansami spirytystycznymi; była to, bez wątpienia, reakcja na rozwój nauk ścisłych, zwiastujący rządy racjonalizmu, który miał dostarczyć odpowiedzi na wszelkie pytania i remedia na każdą bolączkę.
Tak więc wybitny astronom francuski, założyciel Towarzystwa Astronomicznego oraz autor przełomowego dzieła w historii astronomii L'Astronomiepopulaire, les iiloiles et les Curiosites du ciel {Astronomia powszechna, gwiazdy i osobliwości nieba, wyd. Flammarion, 1879), podjął się szczegółowych badań, osobiście odwiedzając wszelkie domy „nawiedzone". Podczas swych dociekań wykrył pewną ilość niepokojących faktów, które odnotował z równą skrupulatnością, z jaką zgromadził całą swoją wiedzę na temat astronomii. W tym samym czasie nieomal, po drugiej stronie kanału La Manche, Sir Arthur Conan Doyle, lekarz i pisarz, twórca postaci słynnego Sherlocka Holmesa, humanista i wielki podróżnik - wiele czasu spędził w Afryce, Egipcie, Europie, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i Australii brał udział w seansach spirytystycznych, z których sporządzał protokoły; w roku 1928 został nawet prezesem Międzynarodowego Kongresu Spirytystów. Przed nim zaś okultyzmem i duchami pasjonowali się wśród literatów Wiktor Hugo i Charles Baudelaire.

DUCHY SĄ POŚRÓD NAS

Dla wielu z nas istnienie duchów nie ulega wątpliwości. Wierzą w duchy intelektualiści i tak zwane rozsądne osoby, realiści, mocno stojący na ziemi; niektórzy byli świadkami wydarzeń niewyjaśnionych.
Naturalnie, zawsze było, jest i będzie wiele mistyfikacji na ten temat. Nietrudno zresztą zdemaskować oszustów, którzy pragną wzbudzić zainteresowanie swoją osobą lub wmawiają sobie pewne zjawiska, gdyż ich zachowaniom i relacjom rażąco brak spójności. Jednak w starożytności, w czasach gdy pismo należało do rzadkości, a narzędzia komunikacji były o wiele skromniejsze niż współcześnie, istnienie duchów uchodziło właściwie za dowiedzione. Duchy, zwłaszcza od XIX wieku, zwykliśmy przedstawiać jako pozbawione twarzy bezkształtne istoty, spowite w sutą biel, spod której nie widać ich ciała, zapewne dlatego, że wszelkie poważne świadectwa, jakie od niepamiętnych czasów ukazały się na temat zjaw, wspominają o niewyraźnej postaci, świetlistej, białawej, poruszającej się, niewyczuwalnej w dotyku, czasem świecącej, jednakże przezroczystej,
W „historiach" o duchach, których nie brak również w chińskiej literaturze klasycznej i tradycyjnej, występują zjawy o wiele bardziej namacalne, których czasem nie sposób odróżnić od istot z krwi i kości.


DWA SPOTKANIA Z DUCHAMI

Dla zilustrowania tych wywodów wybraliśmy dwie wiarygodne relacje ze spotkań ze zjawami. Pierwsza z nich pochodzi z XIV wieku i wyszła spod pióra dominikanina Jeana Gobi, z Zakonu Braci Kaznodziejów, z francuskiego klasztoru w Aleś. Relacja powstała w roku 1323; w epoce tej tego rodzaju świadectwa nie należały do rzadkości. Trzech dominikanów i ponad setka mieszkańców miasteczka Aleś, w tym książę i notariusz, wraz z Gobim obserwowało zjawę Guillau-me'a de Corvo, która, według zeznań wdowy po nim, nawiedzała ją i przemawiała do niej od siedmiu dni. Odmówiliśmy nowennę za zmarłych i litanię - relacjonuje Jean Gobi - a kiedy skończyliśmy, niewidzialna zjawa przeszła przed nami i skierowała się w stronę małżeńskiego łoża szurając ciągniętą przez siebie miotłą. Jego żona zaczęła drżeć w najwyższej zgrozie, krzycząc: To on! To on!". (Jean Gobi, Dialogue avec unfantótne, Les Belles Lettres, 1994). Po chwili trwogi, która udzieliła się wszystkim, z wyjątkiem prowadzącego modlitwę, doszło do długiej konwersacji między nim, a duchem zmarłego, który ujawnił swoją tożsamość i wyznał, że powraca do swego domu, gdyż chce oczyścić się z popełnionego w nim ciężkiego przewinienia. Przy okazji warto zaznaczyć, że wwiarygodnych relacjach ze spotkań z duchami lub odwiedzin nawiedzonych miejsc często pojawia się motyw powrotu zmarłych do miejsc, w których żyli i zadali komuś krzywdę lub byli jej ofiarami, Druga relacja jest stosunkowo świeżej daty, z roku 1983. Pochodzi z Paryża od pani G. i dotyczy jej kontaktów z duchem piosenkarza Clau-de'a Francois, zmarłego wskutek wypadku we własnym domu; kontakty trwały od śmierci śpiewaka 11 marca 1978 roku, aż do roku 1983, przy czym pani G. nigdy nie spotkała go za życia, nie należała również do grona jego fanek. „Biała, nieco zwiewna postać chwyciła ją za rękę; postać ta nie miała twarzy, jednak pani G. wiedziała, że to jest on (Claude Francois), gdyż nazywała go Claude'em we śnie", (fragment artykułu „Prawda wyszła na jaw, czyli Claude Francois zza grobu", Marie-Christine Pouchelle w Termin 14, Carnets du Patrimoine ethno-logiąue (Zapiski etnologiczne), marzec 1990). Przez ponad 5 lat pani G. była wyłącznym świadkiem rozlicznych zjawisk, takich jak glos zmarłego, rozmowy z nim, woń perfum, postukiwania, itd.).
Doświadczenia pani G. wzbogaciły archiwa współczesnych etnologów i nie wydaje się, by ktokolwiek podawał w wątpliwość uczciwość i „realność" zjawisk, których doznawała.